Jedna kartka, skrawek tkaniny albo kilka metrów sznurka wystarczą, żeby stworzyć praktyczną zakładkę do książki DIY dopasowaną do własnego stylu. Pokażę, jak dobrać materiał, wykonać prostą wersję papierową i uszyć trwalszy model z tkaniny, a także jak uniknąć zakładki, która wygląda efektownie, ale wypada przy każdym otwarciu książki.
Najprostsza zakładka powstaje w kilkanaście minut
- Format 5 × 18 cm sprawdza się przy większości książek.
- Na początek wybierz brystol, papier 200-250 g/m² albo filc.
- Wersję papierową wykonasz w około 10-15 minut.
- Zakładka z tkaniny będzie trwalsza, jeśli dodasz flizelinę i przeszycie.
- Najważniejsza jest mała grubość, szczególnie przy książkach w miękkiej oprawie.
Najpierw wybierz materiał i kształt
Zanim sięgnę po nożyczki, zastanawiam się, do jakiej książki ma trafić gotowy projekt. Do ciężkiego albumu pasuje sztywniejszy karton, do powieści w miękkiej oprawie lepsza będzie cienka tkanina lub filc. Zakładka nie powinna być grubsza niż kilka milimetrów, bo może odkształcać grzbiet albo zostawiać ślad między stronami.
| Materiał | Trudność | Największa zaleta | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Brystol lub karton | łatwa | niski koszt i szybkie wykonanie | rogi mogą się z czasem zagiąć |
| Filc | łatwa | nie strzępi się i jest miękki | grubszy filc zajmuje więcej miejsca |
| Tkanina z flizeliną | średnia | trwałość i możliwość personalizacji | potrzebne są podstawowe umiejętności szycia |
| Sznurek lub makrama | średnia | ciekawa faktura i ozdobne wykończenie | supełki mogą być zbyt grube |
Najbardziej uniwersalny jest prostokąt o wymiarach 5 × 18 cm. Możesz go zwęzić do 4 cm, jeśli czytasz książki kieszonkowe, albo wydłużyć do 20-21 cm przy dużych formatach. Ozdobny chwost, wstążka czy koralik powinny wystawać poza książkę, ale nie mogą być tak ciężkie, żeby ciągnęły za kartkę.
Jak zrobić papierową zakładkę krok po kroku
To najlepszy projekt na początek, bo nie wymaga szycia ani specjalistycznych narzędzi. Potrzebujesz kawałka brystolu, linijki, ołówka, nożyczek, kleju oraz wybranych dodatków, na przykład papieru ozdobnego, taśmy washi, stempli lub cienkiego sznurka.
- Wytnij prostokąt o wymiarach 5 × 18 cm.
- Zaokrąglij narożniki nożyczkami albo dziurkaczem do zaokrąglania.
- Ozdób jedną lub obie strony papierem, rysunkiem albo wycinkiem z mapy.
- Jeśli chcesz dodać chwost, wykonaj otwór około 1 cm od górnej krawędzi.
- Przewlecz sznurek i zabezpiecz go podwójnym supełkiem.
Przy klejeniu dekoracji najczęściej sprawdza się klej introligatorski albo klej w sztyfcie dobrej jakości. Mokry klej może pomarszczyć cienki papier, dlatego przy delikatnych materiałach nakładam go bardzo cienką warstwą. Najpierw ozdób, potem przytnij krawędzie, bo dekoracyjny papier często minimalnie przesuwa się podczas klejenia.
Wersja narożna bez dziurkacza
Ciekawą alternatywą jest zakładka wsuwana na róg strony. Z kwadratowej kartki wykonasz ją techniką origami, a następnie możesz dokleić oczy, uszy, dziób albo zęby i stworzyć zwierzątko. Taki model dobrze trzyma się strony, więc polecam go dzieciom oraz osobom, które często noszą książkę w torbie.
Jeśli zakładka ma być trwalsza, zabezpiecz ją przezroczystą folią samoprzylepną lub laminatem. Zrób to dopiero po dokładnym wyschnięciu kleju i wygładź folię od środka ku brzegom, żeby nie zostały pęcherzyki powietrza.
Zakładka z tkaniny dla miłośników szycia
Tekstylna wersja dobrze pasuje do charakteru bloga o szyciu i rękodziele, a przy okazji pozwala wykorzystać małe skrawki materiału. Najlepiej wybrać bawełnę, len lub cienki sztruks. Rozciągliwy dżersej jest mniej wygodny na pierwszy projekt, bo może się falować podczas szycia.
Przygotuj dwa prostokąty tkaniny o wymiarach około 6 × 19 cm oraz kawałek flizeliny o podobnym rozmiarze. Flizelina to warstwa wzmacniająca, którą przyprasowuje się do lewej strony materiału. Dzięki niej zakładka zachowuje kształt i nie zwija się po kilku użyciach.
- Przyprasuj flizelinę do lewej strony jednego kawałka tkaniny.
- Ułóż oba prostokąty prawą stroną do środka.
- Przeszyj dłuższe boki i jeden krótszy, zostawiając otwór około 3 cm.
- Odwróć zakładkę na prawą stronę i wypchnij narożniki tępym końcem ołówka.
- Zawiń zapas w otworze do środka i przeszyj całość blisko krawędzi.
Nie wypycham takiej zakładki watoliną, choć ten pomysł często pojawia się w projektach handmade. W środku powstaje wtedy miękka poduszeczka, która jest przyjemna w dotyku, ale za gruba między kartkami. Jeśli zależy Ci na ozdobnym efekcie, lepiej dodać haft, naszywkę albo niewielką aplikację.
Pomysły na ozdobienie bez przesady
Najładniejsze projekty zwykle nie mają wielu dodatków. Wybieram jeden motyw przewodni, na przykład roślinny wzór, ulubiony kolor albo inicjał osoby, która dostanie książkę. Dzięki temu zakładka wygląda spójnie, a nie jak przypadkowy zbiór ozdób.
Haft i aplikacje
Na filcu możesz wyszyć prostą gwiazdkę, liść lub inicjał. Przy tkaninie sprawdzi się haft krzyżykowy, ścieg przed igłą albo aplikacja z kontrastowego materiału. Drobny motyw przy dolnej krawędzi jest praktyczniejszy niż dekoracja na całej długości, ponieważ nie zwiększa znacząco grubości zakładki.
Sznurek, chwost i koraliki
Chwost z muliny wykonasz z kilku odcinków nici o długości 20-25 cm. W przypadku makramy dobrze sprawdza się cienki sznurek około 3 mm, ale końcowe sploty warto spłaszczyć i zabezpieczyć klejem do tekstyliów. Koralik może pełnić funkcję obciążnika, jednak wystarczy jeden lekki element, aby zakładka nie ciągnęła za stronę.
Przeczytaj również: Jak zrobić termo naprasowankę, żeby trzymała po praniu?
Materiały z odzysku
Do papierowej wersji możesz wykorzystać starą mapę, fragment papierowej torby, opakowanie po płatkach albo nieużywaną pocztówkę. Skrawki tkanin po szyciu również mają drugie życie. Zanim je wyrzucę, sprawdzam, czy da się z nich wyciąć prostokąt przynajmniej 4 × 15 cm i czy materiał nie pruje się przy krawędzi.
Co decyduje o trwałości gotowej zakładki
Najczęstszy błąd polega na skupieniu się wyłącznie na wyglądzie. Zakładka może być piękna, ale jeśli ma ostre rogi, mokre warstwy kleju albo ciężką zawieszkę, szybko przestanie być wygodna. Przed użyciem zawsze sprawdzam, czy można swobodnie zamknąć książkę bez wyczuwalnego zgrubienia.
- Wzmocnij krawędzie papieru taśmą laminującą albo cienką warstwą kleju.
- Nie stosuj dużych metalowych zawieszek w książkach z miękką okładką.
- Po szyciu przytnij zapasy materiału, ale zostaw około 3 mm przy szwie.
- Przy klejeniu kilku warstw użyj docisku, na przykład ciężkiej książki, przez 30-60 minut.
- Przed wręczeniem prezentu sprawdź zakładkę w prawdziwej książce, a nie tylko na płaskim stole.
Jeśli zakładka ma być prezentem, dopasuj ją do sposobu czytania obdarowanej osoby. Dla kogoś, kto czyta w podróży, wybrałbym płaski model materiałowy. Do książki kucharskiej lepszy będzie sztywniejszy karton, a do dziennika lub notesu sprawdzi się cienka wstążka z małym koralikiem.
Mały projekt, który warto dopracować
Najbezpieczniejszy wybór na pierwszy raz to papierowy prostokąt z zaokrąglonymi rogami albo płaska zakładka z bawełny wzmocnionej flizeliną. Oba projekty są szybkie, tanie i łatwo je spersonalizować, a ich wykonanie nie wymaga dużego doświadczenia.
Gdy opanujesz podstawy, połącz techniki. Papierową bazę możesz uzupełnić haftowanym fragmentem tkaniny, a tekstylny model zakończyć prostym chwostem z włóczki. Najlepsza zakładka to ta, po którą chce się sięgać przy każdej lekturze, dlatego trwałość, wygoda i osobisty detal powinny być ważniejsze niż liczba ozdób.
